Natuurvriendelijk of ecologisch tuinieren betekend dat er alleen van natuurlijke producten gebruik wordt gemaakt. Deze hebben het voordeel dat ze geen of minimale schade veroorzaken aan de natuur, en meestal op elk moment toegepast worden. Natuurlijke meststoffen veroorzaken bijvoorbeeld geen verbranding, het geeft langdurig voeding en levert niet alleen voeding aan de planten, maar verbeterd ook het bodemleven. Biologische bestrijdingsmiddelen zijn niet giftig voor ander leven, en doen ook geen schade aan huisdieren of mensen, iets wat zeker een gevaar is wanneer men gebruik maakt van chemische bestrijdingsmiddelen. Natuurlijk tuinonderhoud is voornamelijk preventief in plaats van reactief. De bedoeling is de weerstand van uw planten zo te verhogen dat ziekten weinig kans meer maken, en dat ongewenste planten (onkruid) de concurrentie met de wel gewilde beplanting niet meer aankunnen. Wanneer er toch problemen zijn worden deze op natuurvriendelijke wijze opgelost.

 

Waarom ecologisch onderhoud?

Moderne bestrijdingsmiddelen zijn deels verantwoordelijk voor de afname van de biodiversiteit. Deze chemische middelen breken niet af in het lichaam van organismen, en hopen zich dus op in het lichaam van een plant of dier. En niet alleen in de planten of dieren waarvoor ze bedoeld zijn. De massasterfte van bijen is bijvoorbeeld ook gelinkt aan het gebruik van pesticiden die eigenlijk bedoeld zijn voor plaagdieren, omdat de planten die bespoten worden ook de planten zijn waar de bijen hun nectar halen. Bestrijdingsmiddelen die bedoeld zijn voor bijvoorbeeld bladluizen kunnen ook in andere insecten terecht komen, en wanneer deze insecten gegeten worden door grotere dieren komt het gif weer in deze terecht.  Uiteindelijk wordt de hoeveelheid gif teveel, en het dier sterft als gevolg. Dit ophopen van gif heet bio-accumulatie. Een bladluis wordt gegeten door andere insecten, deze worden gegeten door kleine vogels en deze weer door jachtvogels, en op elke link van deze voedselketen gaan dieren dood door de accumulatie van gif wat van origine alleen maar bedoeld was voor een bladluis.

 

Ook zijn deze stoffen zeer schadelijk voor huisdieren en mensen. Veel stoffen die gebruikt worden in bestrijdingsmiddelen kunnen bijvoorbeeld kanker veroorzaken, waarom zou je het risico nemen als er ook natuurvriendelijke alternatieven zijn?

 

Een gezonde bodem is een bodem vol leven. De organismen zorgen voor het afbreken van biologisch afval, ze maken openingen in de bodem waar water en lucht makkelijker door kunnen stromen en weerdoor planten kunnen wortelen, en ze zorgen ervoor dat schadelijke organismen laag blijven in aantal. Een goed middel om de bodem te verbeteren zijn stalmest en compost. Zij brengen voeding in de grond, niet alleen voor de planten maar ook voor de micro-organismen. Dit maakt het beter dan de kunstmest welke alleen voeding leveren aan de plant. Ook breken mest en compost langzaam af, waardoor er gedurende het hele jaar langzaam voeding vrijkomt. Hier heeft de plant langer profijt van dan van kunstmest, welke vaak wegspoelen via het regenwater.

 

Het is ook verstandig een laagje mulch (gecomposteerd plantmateriaal) op de grond te leggen. Dit organische materiaal levert voeding, verlaagt de zuurgraad, houdt de groei van onkruid tegen, beschermt in de zomer tegen verdroging en in de winter tegen de vorst.

 

Een gezonde bodem zit vol leven. Foto: Dodo-Bird

Onkruid is eigenlijk alleen maar planten die je niet in tuin wilt. Er bestaat geen lijst aan planten die onder onkruid vallen, als een plant zich van nature in uw tuin vestigt, en u vind hem mooi en wil hem houden, dan is het geen onkruid. Zelfs brandnetels en paardenbloemen hoeven dus geen onkruid te zijn. Maar het kan uiteraard zo zijn dat u een plant liever niet ziet, het beste is om preventief te werk te gaan. De fout die veel mensen maken is dat ze graag de kale aarde willen zien, met enige planten die ze zelf geplant hebben. Deze kale, mooi zwarte grond is de perfect kiemplaats voor planten die vanuit de natuur uw tuin in waaien. Er is geen enkele concurrentie, en de bodem zit vol voeding. Het is veel verstandiger om uw tuin vol te laten groeien met planten die u wel wilt. Bodembedekkers bijvoorbeeld zijn hier goed bruikbaar voor. Zij blijven laag en bedekken de kale grond, en zorgen er zo voor dat onkruid bijna geen kans meer maakt. Ze domineren het oppervlak, en nemen zo al het zonlicht en water op, waardoor de kiemende plantjes geen kans maken. U hoeft dan alleen nog maar af en toe een plantje eruit te trekken en klaar. Voorbeelden van inheemse bodembedekkers zijn: Grote veldbies (Luzula sylvatica), Gewone eikvaren (Polypodium vulgare), Penningkruid (Lysimachia nummularia), Kruipend zenegroen (Ajuga reptans), Dovenetels (Lamium), Gewoon speenkruid (Ranunculus ficaria), lelietje-van-dalen (Convallaria majalis), Struikheide (Calluna vulgaris), Bosaardbei (Fragaria vesca), Lievevrouwebedstro (Galium odoratum), Klimop (Hedera helix), Adderwortel (Polygonum bistorta), Voorjaarsganzerik (Potentilla neumanniana).

 

Wanneer zich toch onkruid laat zien is het met de hand verwijderen verreweg het beste. Op sommige plaatsen is dit soms lastig, tussen tegels of op paden bijvoorbeeld willen planten soms moeilijk verwijderd worden. Je kan er dan voor kiezen om kokend water op de plantjes te gooien, vaak is dit al genoeg. Ook kan schoonmaakazijn verdund met water (1:10) op de plantjes gegoten worden bij droog weer. Ook kan een beetje zout ingeveegd worden. Zout en schoonmaakazijn zijn wel schadelijk voor uw planten als het in uw borders terecht komt, wees dus voorzichtig. Het is echter nog steeds beter dan gif, omdat ze afbreken in de natuur en het milieu dus niet zwaar belasten. Wanneer je pad onkruidvrij is kan voegzand in de naden geveegd worden. Dit zorgt ervoor dat planten moeilijker kunnen kiemen.

 

Kruipend zenegroen (Ajuga reptans) als bodembedekker. Foto: frank wouters

Chemische bestrijdingsmiddelen zijn uitermate schadelijk voor zowel het milieu als voor de mens. Maar er zijn natuurvriendelijke alternatieven. Zo zijn er planten die plaagdieren afstoten, of natuurlijke predatoren aantrekken. Hier enkele voorbeelden: salie / salvia , kervel en alle aanverwanten, dille, venkel , knoflook en ui. Deze hebben sterke geuren waardoor plaagdieren het moeilijker vinden om de geur te vinden van de plant die ze eigenlijk willen eten. Ui planten naast wortel is bijvoorbeeld een ouderwetse methode om de wortels te beschermen. Knoflook en Bieslook onder rozen verdrijven bladluis. Oostindische kers verdrijft de wolbladluis. Men kan ook een aftreksel maken van sterk geurende planten en dit gieten over de aangetaste planten. Leg enkele gesneden uien een dag in water en spuit dit vervolgens over de plant. Dit helpt tegen de meeste schadelijke insecten.

 

Bladluis kan makkelijk bestreden worden door ijskoud water te sproeien op een geïnfecteerde plant. Dit werkt nog beter wanneer men dit combineert met natuurvriendelijk afwasmiddel. Bladluizen kunnen niet tegen kou, en vallen dan snel van de plant. Het afwasmiddel zorgt ervoor dat de bladluizen zich enkele dagen niet meer aan de plant kunnen vestigen. Ook kan met biologische bestrijding gebruiken. Zo kan men tegenwoordig lieveheersbeestjes en hun larve bestellen. Vooral de larven eten grote hoeveelheden bladluizen. Ook zijn parasitaire wespen beschikbaar welke bladluizen doden. Het mooie van deze methode is dat deze diertjes nog jaren in je tuin kunnen leven, ook als de bladluizen al weg zijn. Wanneer de bladluizen weer terugkomen zullen deze diertjes meteen op ze jagen en zich weer voortplanten. Op deze manier is dit niet alleen reactief maar ook preventief. Om deze reden wordt deze methode ook regelmatig toegepast in kwekerijen.

 

Larve van lieveheersbeestje eet bladluis. Foto: Gilles San Martin

Deze kevers eten gedurende de nacht gaten in bladeren van wat stevigere planten als Rododendron en Klimop. De larven leven in de grond, en eten de wortels van beplanting. Er zijn aaltjes (Steinernema Carpocapsae) te koop welke de larve van de kever doden. Er zijn ook vallen, bestaande uit plankjes met deze larven in naden, welke men op de grond kan leggen. De larven schuilen gedurende de dag onder deze plankjes en zijn zo makkelijk bereikbaar voor de aaltjes. Bieslook (Allium schoenoprasum), Knoflook (Allium sativum) en Tomatenplanten (Lycopersicon esculentum) zijn niet geliefd door de Taxuskever. Deze planten tussen de getroffen planten kan helpen de kevers weg te jagen. Ook kan men kippen in hun tuin laten lopen, indien mogelijk. Deze zijn gek op zowel de larven als de volwassen kevers.

 

Slakken doen veel schade aan planten. Hosta’s, fruit en Lupine zijn voorbeelden van planten die vaak aangevreten worden. Slakken kunnen bestreden worden op verschillende manieren, het is het beste een combinatie van meerdere methodes te gebruiken. Men kan gebroken schelpen verspreiden door de tuin. Deze scherpe randen zijn niet prettig voor het zachte lichaam van de slak. Bovendien laten de schelpen kalk los in de bodem, wat verzuring tegengaat. Zilverzand kan ook gebruikt worden, dit plakt aan de slak vast, en dit vinden slakken niet leuk. Beide methodes zorgen ervoor dat slakken zich niet goed kunnen verplaatsen. Slakken zullen het niet alleen meiden, maar worden ook een makkelijkere prooi voor bijvoorbeeld vogels. Men kan ook koffiedrab mengen met water en dit in de border gooien, slakken houden hier ook niet van. Je kan ook proberen de natuurlijke vijanden van slakken te lokken. Egels, vogels en padden zijn gek op slakken. Maak de tuin een prettige plek voor hun door het plaatsen van nestplaatsen of schuilplekken. Vermijd ten alle kosten slakkenkorrels! Deze zijn ook giftig voor egels, vogels en padden, u schaadt de natuur er sterk mee en dood ook de natuurlijke vijand van de slak.

 

De taxuskever. Foto: AJ Cann

Gewone tuinslak. Foto: Mark Bloemberg

Rupsen kunnen een probleem vormen in grote hoeveelheden. Bestrijden is echter wel makkelijker. De meeste rupsen verstoppen zich niet, je kan ze dus vaak gewoon oppakken en verplaatsen. Ook hebben de meeste rupsen een hekel aan sterk geurende planten. Ook worden ze lekker gevonden door vogels en andere dieren, en kunnen dus bestreden worden door deze dieren te lokken. Er zijn ook sluipwespen die rupsen parasiteren. Deze kunnen gekocht worden via verschillende bedrijven.

 

Het is het beste beplanting te kiezen die van nature voorkomen in je omgeving, en dus goed aangepast zijn aan het vochtgehalte van je tuin. Het kan echter voorkomen dat je een locatie hebt waar je meer vocht nog hebt voor wat je zou willen doen. In een grote plantenbak bijvoorbeeld, of een groentetuintje. Hiervoor zijn handige methodes waarmee dit makkelijker gemaakt kan worden.

 

Men kan water toevoegen door de top van een plastic fles af te knippen, en deze fles in te graven, en vervolgens van een bredere plastic fles de bovenkant af te snijden en deze hier overheen te zetten. Vul vervolgens de ingegraven fles met water door de dop van de bovenste fles te halen, en die de dop er weer op. Het water van de onderste fles zal verdampen en condenseren tegen de bovenste fles. Dit druppelt vervolgens naar beneden in de grond. Dit is een goedkope methode om ervoor te zorgen dat uw planten gedurende de hele dag water krijgen, en dus gedurende de zomer niet uitdrogen. Men kan ook gaatjes prikken in een plastic fles, en deze ingraven tot de nek. Men kan vervolgens de fles vullen met water, en door de gaatjes zal het water zich gelijkmatig verspreiden door de bodem. Beide methodes zorgen ervoor dat het water niet meteen verdampt aan het oppervlak, maar dat het zich echt goed weet te verspreiden bij de wortels van de planten. Ook voorkomt het verbranding, iets wat wel kan voorkomen bij gewoon sproeien gedurende een warme dag.

Water toevoegen door een fles met gaatjes te begraven.

Water toevoegen door een halve fles te begraven en er een bredere halve fles bovenop te zetten. Foto: Buncee.com

Natuurvriendelijk / ecologisch tuinonderhoud

Onkruidbestrijding

Bodemverbetering

Plaagdierbestrijding

Bladluis

Taxuskever

Slakken

Rupsen

Bewatering

Waterleventuin

Vogeltuin

Bijen- en vlindertuin

Hints en Tips voor een ecotuin

Wat wij doen

Menu

Onderhoud

English