Bijen- en vlinderplanten

Zonder enige twijfel zijn de planten het belangrijkste onderdeel van elke bijen- en vlindertuin. De planten bepalen grotendeels welke diersoorten je aan zal trekken en in welke hoeveelheid. Bijen- en vlinderplanten zijn planten welke nectar en/of stuifmeel produceren voor bijen- en/of vlinders en andere nuttige dieren. De ene plant is echter de andere niet en de grootte van de bloem zegt niets over de voeding die de plant biedt. Veel van de doorgekweekte planten die verkrijgbaar zijn in tuincentra zijn gekweekt op bloemgrootte en niet op voedselaanbod. Door de onnatuurlijke vormen van de bloemen leveren ze meestal bijna geen voedsel meer, of kunnen de dieren er niet meer bij en zijn dus nutteloos voor bijen- en vlinders. Veel inheemse soorten zijn echter over miljoenen jaren geëvolueerd om deze dieren aan te trekken en zijn dus uitstekende voedselplanten. De Hortensia bijvoorbeeld levert vrijwel geen voedsel, ondanks dat hij opvallende grote bloemen heeft. Smeerwortel daarentegen valt veel minder op maar levert ontzettend veel voedsel aan bijen en hommels. Ook leveren sommige planten wel stuifmeel, maar geen nectar. Deze zijn dus wel interessant voor bijen, maar niet voor vlinders.

 

Wilt u graag weten welke planten nou echt goed zijn voor bijen- en/of vlinders? Klik dan boven op de knop [Vaste planten], [1, 2 of meerjarigen], [Bollen & Knollen], [Struiken/Heesters] of [Bomen] en vind daar uitgebreide lijsten met geschikte planten voor bijen- en/of vlinders.

 

Planten voor bijen & vlinders

Alle bijen hebben zowel stuifmeel als nectar nodig. Het is dus belangrijk om beide aan te bieden in een gebied. Ook heeft de ene plant ander stuifmeel dan de andere, met andere eiwitten en vitaminen. Om ervoor te zorgen dat de bijen al het nodige binnenkrijgen is het belangrijk een grote diversiteit aan planten aan te bieden. Ook is het zo dat hommels, honingbijen, solitaire bijen en vlinders vaak van dezelfde planten eten halen, maar ook juist op verschillende planten afgaan. Zo kan de vorm van de bloem het onmogelijk maken voor de één, maar juist makkelijk voor de ander om bij de nectar te komen. De hommel kan vaak zijn gewicht in de strijd gooien om toch dieper in een bloem te komen, en een vlinder kan met zijn lange en wendbare tong in bloemen komen wat bijen niet lukt. Een grotere diversiteit aan planten levert dus ook voedsel aan een grotere diversiteit wilde bijensoorten en vlindersoorten, en moet zo veel mogelijk gestimuleerd worden. Ook is het van belang om bloeiende planten te hebben het gehele jaar door. Zolang de dieren wakker zijn zullen ze moeten eten, alleen tijdens de winterslaap houdt dit even op (Okt – Feb). Maar ook dan kunnen ze nog even wakker worden. Zorg er dus voor dat er altijd eten te vinden is en kies planten met verschillende bloeiperiodes.

 

Een hommel doet zich tegoed aan een Reuzenlook (Allium giganteum).

Zoals eerder gezegd zijn er veel planten waar zowel bijen als vlinders van genieten. Een voorbeeld hiervan is de distel. Dit kunnen zowel de gewone distels zijn die we altijd in het veld zien staan, zoals de akkerdistel (Cirsium arvense). Maar er zijn ook soorten die prachtig staan in een siertuin, de kogeldistel (Echinops) of kardoen (Cynara cardunculus) bijvoorbeeld. De dropplant (Agastache foeniculum) is ook een goede keuze voor de siertuin, niet alleen wordt hij veel bezocht maar hij ruikt ook lekker. Andere goede keuzes zijn de grote kaardebol (Dipsacus fullonum), marjolein (Origanum), krokus soorten (Crocus), uiensoorten (Allium), adderwortel (Bistorta officinalis), klaversoorten (Trifolium) en virginische ereprijs (Veronicastrum virginicum).

 

Planten voor honingbijen

Voor honingbijen kunnen zaadmengsels een enorme ‘’boost’’ geven in voedsel. Een mengsel van bijenvoer (Phacelia tanacetifolia), koolzaad (Brassica napus), boekweit (Fagopyrum esculentum), grote klaproos (Papaver rhoeas) en enkele zonnebloemen (Helianthus annuus) werkt uitstekend en ziet er vrolijk uit. Let er wel op dat dit vooral bloeit in de zomer, en dat er ook voedsel is in de rest van het jaar. In het voorjaar zijn sneeuwklokjes (Galanthus nivalis), gevlekt longkruid (Pulmonaria officinalis), geitenbaard (Aruncus dioicus) en oosterse klaproos (Papaver orientale) goede keuzes. In de zomer zijn de zijdeplant (Asclepias syriaca), distelsoorten (Carduus) als de kruisdistel (Eryngium campestre), munt (Mentha) of tijm (Thymus) uitstekend. En in de herfst kunnen klokjesoorten als ruig klokje (Campanula trachelium) of prachtklokje (Campanula persicifolia), echte guldenroede (Solidago virgaurea), herfsttijloos (Colchicum autumnale) de bijen van voedsel voorzien.

Planten voor hommels

Met hun grotere lichamen weten hommels vaak bloemen open te duwen zodat zij kunnen drinken uit bloemen waar andere bijen de honing niet kunnen halen. Geschikte planten zijn vingerhoedskruid (Digitalis purpurea), Allium soorten, stokroos (Alcea rosea), smeerwortel (Symphytum officinale) en bottelroos (Rosa rugosa). Verder delen ze ook veel bloemen met de honingbijen.

 

Planten voor solitaire bijen

Enkele planten welke een redelijke diversiteit aan wilde bijensoorten aantrekken zijn akkerdistel (Cirsium arvense), akkerkers (Rorippa sylvestris), boswilg (Salix caprea), dolle kervel (Chaerophyllum temulum), echt bitterkruid (Picris hieracioides), fluitenkruid (Anthriscus sylvestris), gewone berenklauw (Heracleum sphondylium), gewone ereprijs (Veronica chamaedrys), gewone rolklaver (Lotus corniculatus), gewoon biggenkruid (Hypochaeris radicata), gewoon duizendblad (Achillea millefolium), heggenrank (Bryonia dioica), hondsdraf (Glechoma hederacea), koolzaad (Brassica napus), paardenbloem (Taraxacum officinale), scherpe boterbloem (Ranunculus acris), witte klaver (Trifolium repens), zandblauwtje (Jasione montana) en zevenblad (Aegopodium podagraria).

 

Planten die wilde bijen aantrekken welke ook goed passen in een siertuin zijn bijvoorbeeld aalbes (Ribes rubrum), akkerklokje (Campanula rapunculoides), beemdkroon (Knautia arvensis), blauwe knoop (Succisa pratensis), breedbladig klokje (Campanula latifolia), brem (Cytisus scoparius), eenstijlige meidoorn (Crataegus monogyna), gele kamille (Cota tinctoria), gevlekt longkruid (Pulmonaria officinalis), grasklokje (Campanula rotundifolia), grote centaurie (Centaurea scabiosa), grote kattenstaart (Lythrum salicaria), grote wederik (Lysimachia vulgaris), heelblaadjes (Pulicaria dysenterica), hondsroos (Rosa canina), kluwenklokje (Campanula glomerata), knoopkruid (Centaurea jacea), kruisbes (Ribes uva-crispa), prachtklokje (Campanula persicifolia), rapunzelklokje (Campanula rapunculus), ruig klokje (Campanula trachelium), slangenkruid (Echium vulgare), sleedoorn (Prunus spinosa), spaanse aak (Acer campestre), sporkehout (Rhamnus frangula), struikhei (Calluna vulgaris), tweestijlige meidoorn (Crataegus laevigata), vingerhelmbloem (Corydalis solida), wilde cichorei (Cichorium intybus) en zoete kers (Prunus avium).

Hieronder een volledige lijst solitaire bijsoorten en welke bloemen zij bezoeken.

 

Vlinderplanten

Vlinders drinken wel nectar, maar eten geen stuifmeel. Ze gaan op veel dezelfde planten af als bijen, maar ook op veel andere plantensoorten. Inheemse planten waar zij veel op afkomen zijn onder andere; marjolein (Origanum), koninginnekruid (Eupatorium cannabinum), adderwortel (Persicaria bistorta), dagkoekoeksbloem (Silene dioica), echte koekoeksbloem (Lychnis flos-cuculi), grote kattenstaart (Lythrum salicaria), knoopkruid (Centaurea jacea), muskuskaasjeskruid (Malva moschata), pinksterbloem (Cardamine pratensis), Struikhei (Calluna vulgaris), gewone margriet (Leucanthemum vulgare) en witte klaver (Trifolium repens).

 

Exoten welke ook een grote hoeveelheid voedsel bieden zijn; Herfstaster (Aster novae-angliae), vlinderstruik (Buddelja), ijzerhard (Verbena bonariensis), rode zonnehoed (Echinacea purpurea), lavendel (Lavandula), rozemarijn (Rosmarinus officinalis) en munt (Mentha).

 

Waardplanten voor vlinders

De rupsen van vlinders zijn veel minder flexibel in wat ze eten. Veel soorten eten maar een of enkele plantensoorten, en zonder deze planten zal de vlinder dus ook niet voorkomen in het gebied. Als u dus echt een vlindertuin wilt is het verstandig toch enkele van deze soorten in uw tuin aan te brengen. De grote brandnetel is altijd een goede keuze, veel vlindersoorten gebruiken deze plant voor hun rupsen. Laat dus een hoekje met grote brandnetel staan. Hieronder is een tabel waarin de waardplanten voor de rupsen aangegeven staan per dagvlindersoort. 

 

Veel solitaire bijen hebben een specifieke relatie met bepaalde inheemse planten. Wanneer deze planten niet aanwezig zijn kunnen zij niet overleven. Als u solitaire bijen wilt helpen is het dus van belang deze planten toe te voegen aan uw tuin. Veel solitaire bijen kunnen ook niet te ver van hun nest vliegen. De planten moeten dus aangebracht worden in de buurt van bijenhotels of andere nestlocaties. Voor het gemak is hieronder een lijst met wilde bijen gezet, en de planten welke zij veel bezoeken. Dit zijn echter niet de enige planten die zij bezoeken, sommige soorten bezoeken een veel grote diversiteit aan planten.

English

Waterleventuin

Vogeltuin

Bijen- en vlindertuin

Hints en Tips voor een ecotuin

Wat wij doen

Menu

Bewoners bijen- en vlindertuinen

Bijen en vlinderplanten

1 en 2 jarige planten

Bollen & knollen

Struiken / heesters

Bomen

Bijenhotels

Vaste planten

Onderhoud