Bijen- en vlindertuin

Insecten als bijen en vlinders zijn niet alleen belangrijk voor het behoud van de natuur, maar ook voor de agrarische sector. Veel planten zijn nou eenmaal afhankelijk van de bestuiving door deze diertjes. Ook zijn zij een absolute aanwinst in elke tuin. Met hun prachtige kleuren en vrolijk gezoem brengen zij altijd het gevoel van de zomer met zich mee. Helaas hebben de toenemende trend van bestratingen in tuinen en de monoculturen (het steeds terugkomen van dezelfde plantensoorten) het moeilijk gemaakt voor veel bijen- en vlindersoorten om nog te overleven in veel delen van Nederland. Door het aanleggen van een bijen- en vlindertuin heeft u niet alleen een prachtige zomerse tuin. Maar helpt u ook deze diertjes zodat wij nog jaren van ze kunnen genieten.

 

Planten zijn zonder enige twijfel de belangrijkste factor in elke bijen- en vlindertuin. De planten die men kiest bepalen welke dieren u helpt. Het bepaalt welke dieren u naar uw tuin zal aantrekken en in welke hoeveelheden. Sommige bestuivers hebben het gehele jaar voedsel nodig, om te groeien, te vliegen of te overwinteren. Solitaire bijen vliegen vaak niet al te ver van hun nest voor voedsel. Wanneer in bepaalde maanden van het jaar geen eten meer te vinden is in de buurt van hun nest zullen deze bijen sterven. Ook andere bestuivers hebben voldoende voedsel nodig om te overleven en kunnen niet langere tijd zonder eten. Om deze reden is het van belang ervoor te zorgen dat het gehele jaar door planten met hoge drachtwaarden bloeien in de tuin. Planten verschillen in de hoeveelheid voedsel die zij bieden. Voor meer informatie over planten voor een bijen- en vlindertuin kunt u bovenaan naar het menu ‘’bijen- en vlinderplanten’’ gaan. Hier vind u niet alleen meer informatie maar ook uitgebreide lijsten met planten welke geschikt zijn voor bijen en/of vlinders.

 

Locatie

Een bijen- en vlindertuin staat het liefst op het zuiden, zodat voldoende zonlicht de planten bereikt. Zowel bijen als vlinders hebben zonlicht nodig om op te warmen. Zonder deze warmte hebben zij meer moeite met vliegen en kunnen dan dus minder voedsel verzamelen. Zorg dus voor voldoende zonlicht in de tuin. De bodem kan het beste droog zijn. Het liefst met een losse, water doorlatende grond. Dit is nodig zodat solitaire bijen kunnen nestelen. Uiteraard zult u de beplanting aan moeten passen aan de omgeving, maar het is het beste om in ieder geval een stuk van uw tuin droger te maken. Een rotstuintje in de zon bijvoorbeeld kan uitkomst bieden.

 

Drachtplanten​

Nestgelegenheid

Bijen en vlindertuin gemaakt door Bloemberg Ecologie

Ook nestlocaties en overwinteringsplekken zijn uiterst belangrijk. Zonder deze kunnen bijen en vlinders zich niet vestigen in een gebied. Er zijn vele mogelijkheden om nestgelegenheid te bieden. Voor meer informatie over nestgelegenheid in een bijen- en vlindertuin kunt u bovenaan naar het menu ‘Bijenhotels’’ gaan. Hier vind u uitgebreide informatie hierover.

 

Composthopen

Een open composthoop kan bijen en vlinders helpen. Veel solitaire bijen nesten in de holle stengels van dode planten. Ook overwinteren ze vaak in dood plantmateriaal als volwassen bij (imago), of als larve of pop. Ook vlinders overwinteren vaak in dood plantmateriaal, verstopt tussen dode bladeren bijvoorbeeld. Een composthoop bevat dus geschikte nest- en overwinteringsplaatsen. Wanneer u uw klein snoeiafval hier neerlegt kunnen deze bijen en vlinders in het voorjaar weer veilig uitvliegen. Wanneer uw snoeiafval gewoon weggooit in de afvalbak kunt u ook per ongeluk bijenpoppen en dergelijke meenemen, deze zijn dan ten dode opgeschreven. Klein snoeiafval en bladafval kan mooi op een composthoop en breekt snel af. Het beste kan gemaaid gras hier niet in gedeponeerd worden. Gras breekt langzaam af, verzuurt en vormt een dikke laag. Dikker snoeiafval kan het beste apart worden gelegd als ril bijvoorbeeld. Een takkenril is een afscheiding gemaakt van snoeiafval, soms tussen palen. Het duurt langer voor het afbreekt maar vormt wel uitstekende nestlocaties in het hout terwijl het wegrot. Na enige tijd kan het afgebroken plantafval weer in de tuin gebruikt worden als voedingsbron voor de planten. Open compostbakken en takkenrillen zijn ook uitstekende plekken voor vogels en kleine zoogdieren om eten te vinden en te overwinteren.

 

Een simpele, open composthoop. Foto: Matt Montagne

Een simpele takkenril als erfafscheiding. Foto: Kamel15

Gazons

Een normaal gazon heeft vrijwel niets te bieden voor bijen of vlinders. Er is geen eten, ze kunnen er moeilijk opwarmen en door de regelmatige verstoring door het maaien kunnen er zelfs geen nesten gemaakt worden of eieren gelegd worden. Om deze reden worden uitgestrekte weilanden, waar alleen maar gras te vinden is voor koeien, ook wel ‘’woestijnen voor bijen’’ genoemd. Wilt u toch graag een gazon maar ook de bijen of vlinders helpen? Dan kan het een idee zijn om uw gazon in te zaaien met niet alleen gras, maar ook witte of rode klaver (Trifolium repens of Trifolium pratense). Deze klavers blijven laag, zijn mooi groen, en kunnen goed tegen maaien. Klavers zijn ook stikstoffixeerders. Stikstof is een belangrijke voedingsbron voor planten en bepaalt grotendeels hoe snel uw gras groeit. Klavers halen stikstof uit de lucht en zetten deze vast in de grond. Het gras kan hier vervolgens ook gebruik van maken, u hoeft dan vrijwel niet meer te bemesten. De klavers zullen bloeien in de zomer en het gazon sieren met schattige witte of roze bloemetjes. Deze zullen veel voedsel bieden aan bijen en vlinders.

 

U kunt nog een stap verder gaan en juist veel verschillende kruiden in uw gras toelaten. Paardenbloem, madeliefje en klavers zijn allemaal goede planten voor bijen en vlinders. Een grotere diversiteit aan planten levert meer voedsel op aan een grotere diversiteit bijen en vlinders.

 

Witte klaver (Trifolium repens) gemengd in een grasveld. De klaver valt bijna niet op, tot de bloei, dan sieren de witte bloemetjes het veld. Foto: NY State IPM Program at Cornell University

 

Grensafscheidingen

Hagen zijn uitstekend voor bijen en vlinders. Ze bieden veel bescherming zoals schuilplaatsen voor de regen of plekken om te overwinteren. Ook houden ze de wind tegen en vormen zo luwte waarin bijen en vlinders toch kunnen vliegen en eten verzamelen ondanks wat hardere wind. De hagen kunnen bovendien ook voedsel bieden, zolang men de juiste plantensoort kiest. Hagen van meidoorn (Crataegus), sleedoorn (Prunus spinosa), spaanse aak (Acer campestre), zuurbes (Berberis thunbergii), Palmboom (Buxus sempervirens) en Taxus (Taxus baccata) zijn allemaal goede keuzes. Veel struiken willen echter niet bloeien wanneer deze te vaak geschoren worden. Probeer de haag pas te scheren nadat deze gebloeid heeft. Ook klimplanten kunnen uitstekend gebruikt worden als afscheiding. Planten als klimop (Hedera), Blauwe regen (Wisteria) en clematis (Clematis) zijn hier voorbeelden van.

 

Fruit en kruidentuin

Wisteria deels als afscheiding en als overkapping. (Foto: K. M.)

 

Veel fruitbomen en struiken die fruit leveren zijn ook uitstekende planten voor bijen en vlinders. Niet alleen leveren de bloemen veel nectar en pollen, maar ook drinken bijen en vlinders van het fruit. Vooral wat rottend fruit trekt veel dieren aan omdat het rottingsproces alcohol vormt. Uiteraard zijn er ook veel vogels en zoogdieren die van dit fruit snoepen. Enkele voorbeelden van fruitplanten welke uitstekend zijn voor bijen en/of vlinders zijn de appel (Malus domestica), wilde appel (Malus sylvestris), peer (Pyrus communis), aalbes (Ribes rubrum), alpenbes (Ribes alpinum), Gele ribes (Ribes odoratum), kruisbes (Ribes uva crispa), zwarte bes (Ribes nigrum), braam (Rubus laciniatus), dauwbraam (Rubus caesius), framboos (Rubus idaeus), gewone braam (Rubus fruticosus), prachtframboos (Rubus spectabilis), Abrikoos (Prunus armeniaca), citroen (Citrus sinensis), wilde pruim (Prunus nigra). Ook zijn er nog meloen (Cucurbita melo), pompoen (Cucurbita maxima), radijs (Raphanus sativus) en komkommer (Cucumis sativus).

 

Ook kruiden zijn vaak uitstekende voedselbronnen voor bijen en vlinders. Bovendien ruiken ze vaak ook heerlijk. Enkele voorbeelden zijn bieslook (Allium schoenoprasum), daslook (Allium ursinum), Knoflook (Allium sativum), Prei (Allium porrum), Ui (Allium cepa), echte tijm (Thymus vulgaris), munt (Mentha), Tijm (Thymus), wilde marjolein (Oregano vulgare), citroenmelisse (Melissa officinalis), dille (Anethum graveolens), salie (Salvia officinalis), koriander (Coriandrum sativum), Bernagie (Borago officinalis) en rozemarijn (Rosmarinus officinalis).

 

Het plaatsen van een fruithoek of kruidentuin kan u dus niet alleen van vers fruit en kruiden voorzien maar, u helpt er ook nog eens de bijen en vlinders mee.

 

Een kruidentuintje vol planten die ook bijen en vlinders helpen. Foto: Grow4Fun

English

Waterleventuin

Vogeltuin

Bijen- en vlindertuin

Hints en Tips voor een ecotuin

Wat wij doen

Menu

Bewoners bijen- en vlindertuinen

Bijen en vlinderplanten

1 en 2 jarige planten

Bollen & knollen

Struiken / heesters

Bomen

Bijenhotels

Vaste planten

Onderhoud